Nakliyeci seçimi çoğu işletmede telefonda birkaç dakikada yapılır: iki üç yere sorulur, en uygun rakam kabul edilir. Sorun şu ki fiyat, taşınan işin sadece bir boyutu. Aynı yükü aynı güzergâhta taşıyan iki taşıyıcı arasındaki asıl fark, bir şey ters gittiğinde ne olacağıdır. Bu fark teklif kâğıdında görünmez; ancak doğru sorular sorularak ortaya çıkar.
Mevzuat tarafı da son yıllarda sıkılaştı. 27 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı kanunla karayolu taşımacılığında denetimler artırıldı. Yetki belgesi sahibi taşıyıcıların taşıdıkları her yükü U-ETDS sistemine bildirme yükümlülüğü bulunuyor. Belgesiz ya da bildirimsiz taşıma, sadece taşıyıcının değil, bazı durumlarda yükü verenin de sorunu hâline gelebiliyor.
Aşağıdaki on soru, taşıtan tarafın kendini koruması için yeterli olan asgari listedir. Hepsinin cevabı bir iki cümlede verilebilir. Cevap veremeyen ya da geçiştiren bir taşıyıcı, işi bilmiyordur ya da bilerek belirsiz bırakıyordur. İkisi de sizin için aynı sonucu doğurur.
Neden fiyat tek başına ölçüt değil?
İki teklif arasındaki fark bazen sadece kapsamdan gelir. Biri yük emniyeti ekipmanını, bekleme süresini ve bir gecelik konaklamayı fiyata katmıştır; diğeri bunları teslimden sonra ayrı kalem olarak ekler. Rakamlar yan yana konduğunda ikincisi ucuz görünür. Bir hasar ya da gecikme yaşandığında ise aradaki fark birkaç saatte kapanır. Bu yüzden karşılaştırma rakam üzerinden değil, kapsam üzerinden yapılmalıdır.
- En ucuz teklif genellikle bir şeyleri kapsam dışında bırakan tekliftir
- Fiyatın neyi kapsadığını madde madde yazılı isteyin
- Sonradan eklenebilecek kalemleri baştan sorun
- İki teklifi aynı kapsamla ve aynı koşullarla karşılaştırın
- Hasar ve gecikme ihtimalinin bedelini de hesaba katın
- Anormal düşük fiyat, riskin size aktarıldığının işaretidir
Fiyat elbette önemli ve kimse gereksiz para ödemek istemez. Ama nakliyede ucuzun bedeli genellikle nakit olarak değil, gecikmiş bir sevkiyat ya da hasarlı bir yük olarak ödenir. Aşağıdaki sorular, bu bedeli baştan görmenizi sağlar.
Yasal taraf: yetki belgesi (1-2)
İlk iki soru en temel olanlar. Ticari eşya taşıyan bir taşıyıcının yetki belgesi olması gerekir. K belgesi türleri işin niteliğine göre ayrılır: K1 ticari amaçla eşya taşımacılığı içindir, K2 kendi malını taşıyan işletmelere verilir, K3 ise taşınma eşyası taşımacılığına aittir. Yükünüzü taşıyacak kişinin hangi türe sahip olduğunu bilmek, işin yasal zemininin doğru olup olmadığını gösterir.
- 1. Yetki belgeniz var mı, hangi tür? (K1, K2, K3)
- 2. Belgeniz taşıyacağınız işin türüne uygun mu?
- K1: ticari amaçla eşya taşımacılığı
- K2: işletmenin kendi malını taşıması
- K3: taşınma eşyası taşımacılığı
- Belge sorusunun cevabı tek cümlede verilebilir; verilemiyorsa dikkat edin
Belge sorusu kaba bir soru değildir; standart bir sorudur ve düzgün çalışan hiçbir taşıyıcı rahatsız olmaz. Rahatsız olan ya da konuyu değiştiren bir cevap, işin hangi zeminde yürüdüğü konusunda size en net bilgiyi verir.
U-ETDS bildirimi ve evrak (3-4)
Yetki belgesi sahibi taşıyıcıların taşıdıkları yükü U-ETDS sistemine bildirme yükümlülüğü var. Bu bildirim, yükün kim tarafından, nereden nereye, hangi araçla taşındığının kayıt altına alınmasını sağlar. İkinci konu sevk irsaliyesidir: yükün cinsini ve miktarını gösteren belge yükleme sırasında hazır olmalı ve araçta bulunmalıdır. İrsaliyeyi gönderen düzenler, bildirimi taşıyıcı yapar; ama ikisi de doğru bilgiye ihtiyaç duyar. Kimin neyi hazırlayacağı yükleme gününde değil, işi konuşurken netleşmelidir.
- 3. Taşıdığınız yükü U-ETDS'ye bildiriyor musunuz?
- 4. Sevk irsaliyesini kim düzenleyecek, taşıma evrakları nasıl yürüyecek?
- Bildirim için gönderici ve alıcı bilgilerinin doğru olması gerekir
- İrsaliyedeki miktar ile yüklenen miktar birebir uyuşmalı
- Teslim sırasında imzalı bir teslim kaydı alınmalı
- Evrak eksikliği yol kontrolünde de teslimde de sorun çıkarır
Evrak, hasar ya da eksik teslim tartışmasında elinizdeki tek somut dayanaktır. Doğru düzenlenmiş bir irsaliye ve imzalı bir teslim kaydı, sonradan yapılacak yüz telefon görüşmesinden daha değerlidir. Bu düzeni baştan kurmak iki tarafı da korur.
Sigorta ve sorumluluk (5-6)
Sigorta konusu en çok karıştırılan başlıktır. Taşıyıcının sorumluluk sigortası ile yükün kendi emtia sigortası farklı şeylerdir ve kapsamları aynı değildir. Hangisinin var olduğu, neyi kapsadığı, muafiyet tutarı bulunup bulunmadığı ve hasar durumunda süreci kimin yürüteceği baştan sorulmalıdır. Poliçe olduğunu duymak yetmez; kapsamının yükünüzü ve yükünüzün değerini içerip içermediğini öğrenmek gerekir. Değeri yüksek gönderilerde bu soruyu atlamak, riski farkında olmadan üstlenmek anlamına gelir.
- 5. Sigorta durumu ne? Sorumluluk sigortası mı, emtia sigortası mı?
- 6. Yük hasar görürse süreç nasıl işliyor, ilk adım kimde?
- Poliçenin kapsamı ve varsa muafiyeti sorulmalı
- Yükünüzün cinsi poliçe kapsamında mı, teyit edin
- Hasar tespitinin nasıl ve ne zaman yapılacağı konuşulmalı
- Teslim sırasında hasar görülürse tutanağın kim tarafından tutulacağı belli olmalı
'Sigortaya gerek yok, bir şey olmaz' cümlesi tek başına yeterli bir uyarıdır. Hasar nadir yaşanır ama yaşandığında bedeli büyüktür ve o anda konuşulacak şey kalmaz. Kapsamı baştan öğrenmek, ödemek istemeyeceğiniz bir riski farkında olmadan taşıyıp taşımadığınızı gösterir. Cevabı yazılı isteyin.
Yük emniyeti ve ekipman (7)
Yük emniyeti, taşımanın en teknik ama en çok atlanan tarafıdır. Kayışların, gergilerin, kayma önleyici matların, köşe koruyucuların ve takozların kimde olduğu ve ücretinin fiyata dahil olup olmadığı baştan netleşmelidir. Yükün cinsine göre bağlama yöntemi de değişir; sac, profil, makine, çuval ve palet aynı şekilde bağlanmaz. Taşıyıcının bu ayrımı yapabilmesi, işi bilip bilmediğinin en iyi göstergesidir.
- 7. Yük emniyeti ekipmanı sizde mi, ücreti fiyata dahil mi?
- Yükün cinsine uygun bağlama yöntemi anlatılabiliyor mu?
- Kayma önleyici mat, köşe koruyucu ve takoz kullanılıyor mu?
- Bağlar yolda tekrar kontrol ediliyor mu?
- Bağlama nedeniyle yükte iz kalma ihtimali konuşuldu mu?
- Yük düzgün bağlanamıyorsa taşıyıcı bunu söylüyor mu?
Bağlamayı anlatabilen taşıyıcı işi biliyordur. 'Merak etmeyin, biz hallederiz' cevabı bilgi vermez ve sorumluluğu belirsiz bırakır. Yükünüzü tarif edin, nasıl bağlanacağını ve hangi ekipmanın kullanılacağını sorun; alacağınız cevabın ayrıntı düzeyi, karar vermenize çoğu referanstan daha çok yardım eder.
Operasyon: kim taşıyor, kim yüklüyor, kim bekliyor (8-9)
Yükünüzü kimin taşıyacağı basit ama belirleyici bir sorudur. Taşıyıcı işi kendi aracıyla mı yapıyor, yoksa aldığı işi başka birine mi devrediyor. Devrediliyorsa sorumluluk zinciri uzar ve bir sorun çıktığında muhatap belirsizleşir. İkinci konu işçiliktir: yükleme ve boşaltmayı kimin yapacağı, forklift ya da vinç gerekiyorsa temininin kimde olduğu ve bekleme süresinin ne kadarının fiyata dahil olduğu baştan yazılmalıdır. Bunlar sahada konuşulduğunda her zaman pahalıya çıkar.
- 8. Aracı siz mi kullanıyorsunuz, işi taşerona mı veriyorsunuz?
- 9. Yükleme ve boşaltma işçiliği kimde, bekleme süresi ücretli mi?
- Yükü alan kişi ile teslim eden kişi aynı mı?
- Yolda tek muhatap kim, telefonla kime ulaşacaksınız?
- Ücretsiz bekleme süresi kaç saat, sonrası nasıl hesaplanıyor?
- Forklift ya da vinç gerekiyorsa temini kimde?
Biz tek araçla çalışan bir aile işletmesiyiz; yükü alan da teslim eden de aynı kişidir ve işi taşerona vermiyoruz. Bu, kapasitemizi sınırlar ama muhatabı netleştirir. Hangi modelle çalıştığınızı bilmek, beklentinizi doğru kurmanızı sağlar.
Fiyatın kapsamı ve bağlayıcılığı (10)
Son soru, verilen fiyatın gerçekten bağlayıcı olup olmadığıdır. Bazı teklifler tahmin niteliğindedir ve teslimden sonra kalem eklenir. Bazıları ise yükün ölçüsü, ağırlığı ve koşulları öğrenildikten sonra verilir ve değişmez. İkisi arasındaki farkı anlamanın yolu, fiyatın hangi varsayımlara dayandığını sormaktır: kaç palet, kaç ton, hangi yükleme koşulu varsayıldı. Bu varsayımlar değişirse fiyatın nasıl değişeceği de baştan konuşulmalı ve yazılı hâle getirilmelidir.
- 10. Verilen fiyat bağlayıcı mı, sonradan kalem eklenir mi?
- Fiyat hangi bilgilere dayanarak verildi?
- Bu bilgiler değişirse fiyat nasıl değişir?
- Bekleme, işçilik ve ekipman dahil mi, hariç mi?
- Ödeme koşulları ve zamanı yazılı mı?
- Düzenli sevkiyatta sabit fiyat mümkün mü?
Bu sitede hazır rakam yayınlamıyoruz, çünkü yükü ve koşulları bilmeden verilen bir rakam gerçekçi olmaz; sonradan da mutlaka düzeltilmesi gerekir. Fiyatı yükünüzü, güzergâhı ve yükleme koşullarını öğrendikten sonra veriyoruz. Verdikten sonra da koşullar değişmedikçe değiştirmiyoruz.
Kırmızı bayraklar
Bazı cevaplar, sorunun kendisinden daha çok şey anlatır. Yetki belgesi sorusunu geçiştirmek, sigortayı gereksiz görmek, yazılı hiçbir şey vermemek ve yükü hiç sormadan kesin fiyat vermek; bunların hepsi aynı yöne işaret eder. Bir taşıyıcının ne kadar ucuz olduğu değil, ne kadar net konuştuğu belirleyicidir. Belirsiz bırakılan her nokta, sorun çıktığında sizin aleyhinize yorumlanır.
- Yetki belgesi sorusunu geçiştirmek ya da konuyu değiştirmek
- 'Sigortaya gerek yok' demek
- Yazılı hiçbir şey vermemek, her şeyi sözlü bırakmak
- Aracı kimin kullanacağını netleştirmemek
- Yükü hiç sormadan, telefonda kesin ve çok düşük fiyat vermek
- Bekleme ve işçilik konusunu 'sonra bakarız' diye ertelemek
Bu maddelerden biri tek başına anlaşmayı bozmak için yeterli olmayabilir; ama ikisi bir arada görülüyorsa başka bir teklif almak yerinde olur. Doğru soruları sormak sizi zor müşteri yapmaz; işini bilen bir taşıyıcı bu soruları zaten bekler.
Bu konuda sık sorulanlar
Bu soruları sormak taşıyıcıyı rahatsız eder mi?
İşini düzgün yapan bir taşıyıcıyı rahatsız etmez; aksine işi kolaylaştırır. Bu sorular yükün nasıl taşınacağını, kimin neyden sorumlu olduğunu ve fiyatın neyi kapsadığını baştan netleştirir. Netleşen her nokta, sonradan çıkacak bir tartışmayı önler. Rahatsız olan ya da cevap vermekten kaçınan bir taşıyıcı, size zaten en önemli bilgiyi vermiş olur. Biz bu soruları müşterinin sormasını bekliyoruz, sormadığında da bazılarını kendimiz açıyoruz.
Yetki belgesi olmayan biriyle çalışırsam ne olur?
Ticari eşya taşımacılığı yetki belgesi gerektiren bir faaliyettir ve denetimler 27 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı kanunla sıkılaştırıldı. Belgesiz taşımada yol kontrolünde araç ve yük durdurulabilir; bu, teslim tarihinizi doğrudan etkiler. Ayrıca bildirim yükümlülükleri yerine getirilmemiş olur. Hasar durumunda ise sorumluluk zinciri belirsizleşir ve sigorta tarafında sorun çıkabilir. Belge sormak, işi yasal zeminde tutmanın en basit adımıdır.
Sorumluluk sigortası ile emtia sigortası arasındaki fark ne?
Sorumluluk sigortası, taşıyıcının taşıma sırasında doğan sorumluluğunu belirli sınırlar içinde karşılar. Emtia sigortası ise doğrudan yükün kendisini sigortalar ve genellikle yükü gönderen ya da alan taraf tarafından yaptırılır. İkisinin kapsamı, sınırı ve muafiyeti farklıdır. Değeri yüksek yüklerde ikisinin de durumunu öğrenmek gerekir. Poliçenin var olduğunu duymak yetmez; yükünüzün cinsinin kapsam içinde olup olmadığını teyit edin.
Bekleme süresi neden ayrı bir kalem?
Bekleyen bir araç iş yapmıyor ama masraf üretmeye devam ediyor. Aynı gün başka bir işe yetişemiyorsa kayıp iki katına çıkıyor. Bu yüzden ciddi taşıyıcılar belirli bir ücretsiz bekleme süresi tanımlar ve sonrası için bir hesap yöntemi belirler. Bunu baştan yazılı konuşmak iki tarafı da korur. Yükleme saatinin kayacağını önceden bilirseniz haber verin; plan değiştirmek beklemekten her zaman ucuzdur.
Siz hangi işleri almıyorsunuz?
Evden eve taşımacılık yapmıyoruz; ev eşyası taşımıyoruz ve bu iş için doğru firmaya yönlendiriyoruz. Yurt dışı taşıma yapmıyoruz. Ambar işletmiyoruz, yani küçük gönderileri toplayıp dağıttığımız bir tesisimiz yok. Sıcaklık kontrollü taşıma yapmıyoruz. İşimiz TIR ile komple ticari yük taşımak; ağırlıklı olarak Konya içi, ara sıra şehirler arası. Sınırımızın dışındaki bir işi almak yerine baştan söylemeyi tercih ediyoruz.
Bu konuyla ilgili diğer sayfalar: k belgesi nedir? k1, k2, k3 farkı, u-etds nedir, yük nasıl bildirilir?, yük sigortası neyi kapsar?, taşıma sözleşmesi ve tarafların sorumluluğu ve yük hasar görürse ne yapılır?.
Bu bilgiyi nasıl kullanırsınız?
Yukarıdakileri okuduktan sonra elinizde şu var: yükünüzü tarif ederken hangi bilgileri vermeniz gerektiği ve karşı taraftan hangi cevapları beklemeniz gerektiği. Bu ikisi, aldığınız teklifin gerçekçi olup olmadığını anlamanız için yeterli.
Bizimle çalışmasanız bile bu yazıdaki ölçütleri kullanmanızı öneririz. İyi bir taşıyıcıyı kötüsünden ayıran şey fiyat değil, bu sorulara verdiği cevabın netliğidir. Soruyu soran müşteri, sormayan müşteriden hem daha az ödüyor hem daha az sorun yaşıyor.
Bu yazıdan sonra ne yapmalı?
Yük taşımada keşfe gerek yok. Ne taşınacağını, kaç ton olduğunu, iki adresi ve tahmini tarihi söylemeniz yeterli — aynı görüşmede net rakamı veriyoruz. Yükleme noktasında forklift veya rampa olup olmadığını da eklerseniz fiyat ilk seferde doğru çıkar. Teklif formundan ya da telefonla ulaşabilirsiniz; sık sorulan sorular sayfasında da aradığınız cevap olabilir.